Na sednici Upravnog odbora Zadružnog saveza Vojvodine održanoj 30.09.2025. godine, analizirani su rezultati ovogodišnje poljoprivredne proizvodnje i stanje na tržištu pred početak nove proizvodne godine. Konstatovano je da su ovogodišnji proizvodni uslovi uticali na značajno smanjenje prinosa, i to prvenstveno zbog nedostatka padavina u toku vegetacionog perioda jarih useva, što je bio slučaj i prošle godine u ovom periodu. Pored niskih prinosa, posebno je zabrinjavajuće što su tržišne cene merkantilnih roba na domaćem tržištu izuzetno niske, a troškovi proizvodnje izrazito visoki, što je sve praćeno i nekontrolisanim uvozom žitarica i uljarica, koji dodatno ograničava formiranje viših tržišnih cena poljoprivrednih proizvoda. Već prošle godine u ovo vreme je usled navedenih proizvodnih rezultata i tržišnih kretanja cena roba i inputa, većina poljoprivrednika i zemljoradničkih zadruga bila u izuzetno nepovoljnoj finansijskoj situaciji pred novu proizvodnju, a sada se svi nalaze u još težem položaju koji karakteriše visoka zadužnost, nelikvidnost i poslovanje sa gubicima u slučaju prodaje robe ispod cene koja ne pokriva troškove proizvodnje.

Poljoprivrednici koji posluju preko zadruga, zbog smanjenih prinosa ili izostanka prinosa još prošle godine nisu uspevali da se po dospelim agrorokovima razduže zadrugama, što se na žalost ponovilo i ove godine, pri čemu su zemljoradničke zadruge finansirale njihovu proizvodnju uprkos neizmirenim dospelim obavezama. Sada sve veći broj zemljoradničkih zadruga ostaje zaduženo prema svojim dobavljačima, kao i prema bankama za kreditne obaveze, što dovodi do neodrživog daljeg poslovanja i za zadruge za poljoprivrednike, koje se u aktuelnim tržišnim uslovima ne može vratiti u održive tokove bez sistemskih intervencija države u vidu otpisa obaveza koje su postale pretnja za opstanak zadruga i proizvođača u tržišnoj proizvodnji.

Pored navedenog, ponovljeno je da su u podsticajnoj politici u izuzetno nepravednom položaju zemljoradničke zadruge koje imaju više od 100 ha poljoprivrednog zemljišta, a koje i imaju najveći broj zaposlenih, zadrugara i kooperanata, i koje plaćaju najviše poreza i doprinosa prema državi, a ostvaruju najmanje podsticaja po hektaru poljoprivrednog zemljišta, zbog ograničenja osnovnih podsticaja do 100 ha poljoprivrednog zemljišta. Više od 100 ha poljoprivrednog zemljišta ima samo 63 zemljoradničke zadruge u Vojvodini, te za državu ne bi bilo veliko finansijsko opterećenje obezbediti podsticaje za sve površine poljoprivrednog zemljišta kod zadruga, a time bi se u ovoj izuzetno teškoj situaciji, značajno pomoglo njihovom opstanku i daljem obezbeđivanju uslova za poslovanje velikom broju poljoprivrednika koji posluju preko njih.

U skladu sa navedenim u nastavku su zahtevi i predlozi mera Upravnog odbora Zadružnog saveza Vojvodine:

• Zahteva se ukidanje ograničenja za osnovne podsticaje od maksimalnih 100 ha zasejanih odnosno zasađenih površina pod odgovarajućom kulturom za zemljoradničke zadruge, odnosno zahteva se da se omogući zemljoradničkim zadrugama subvencionisanje ukupno zasejanih ili zasađenih površina;

• Predlaže se ograničenje uvoza poljoprivrednih proizvoda u skladu sa potrebom zaštite interesa domaćih učesnika na tržištu poljoprivredno-prehrambenih proizvoda, čiji položaj je ugožen u dužem vremenskom periodu zbog nepovoljnog uticaja uvoza na cene;

• Zahteva se hitan otpis obaveza po tekućim kreditima zemljoradničkim zadrugama i poljoprivrednicima, na način da se izvrši preuzimanje dela kreditnih obaveza od strane države, a u cilju prevazilaženja trenutne prezaduženosti i omogućavanja nastavka tržišnog poslovanja zemljoradničkih zadruga i poljoprivrednika.

Predložene mere su od krucijalnog značaja za prevazilaženje izazito složene situacije u poljoprivredi, u kojoj je trenutno ugrožen opstanak zemljoradničkih zadruga i proizvođača na tržištu, a time i buduća nacionalna prehrambena sigurnost.

Zahtevi i predložene mere dostavljeni su Ministarstvu poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede.